[ Stowarzyszenie Architektów Polskich - Oddział Białystok ]
LIST OTWARTY PREZESA SARP ODDZIAŁ W BIAŁYMSTOKU
')"/>
')"/>
')"/>
')"/>
')"/>
KAPLICA AKADEMICKA ŚWIĘTEJ TRÓJCY dodano: 2007-04-17 17:50:59

KAPLICA AKADEMICKA ŚWIĘTEJ TRÓJCY
PRZY STUDIUM IKONOGRAFICZNYM W BIELSKU PODLASKIM

     


adres: Bielsk Podlaski, Studium Ikonograficzne, ul. Żwirki i Wigury 30
architekt: dr in. arch. Jerzy Uscinowicz
asystent: mgr in. arch. Tomasz Daniluk
konstrukcja: mgr in. Waldemar Orłowski
inwestor: rektor ks. mitr. Leoncjusz Tofiluk,
polichromie: studenci studium pod kier. ks. mitr. Leoncjusza Tofiluka
powierzchnia zabudowy: 33.3 m2
powierzchnia uytkowa: 38.2 m2
kubatura: 122.3 m3
projekt: 1999 r
ealizacja: 2000—2002

studium
Policealne Studium Ikonograficzne przy parafii sw. Michała Archanioła w Bielsku Podlaskim, formalnie istnieje od 1991 r. Jest jedyna szkoła w kraju, w której naucza sie sztuki pisania ikon. Nauka trwa cztery lata, a zajecia obejmuja m.in. ikonografie, teologie ikony, architekture sakralna, historie Koscioła. Studiuja Pismo Swiete Starego i Nowego Testamentu, liturgike, historie sztuki. Ucza sie jezyka starocerkiewno-słowianskiego (uywanego w liturgii prawosławnej) i greki. Wykształciło sie tu ju 37 dyplomowanych ikonografów. Rektorem studium jest znany i powszechnie ceniony ksiadz Leoncjusz Tofiluk. Szkoła dzis miesci sie w niewielkim drewnianym budynku, dawnym szpitalu, a pózniej przedszkolu. Ma 3 sale wykładowe i 2 zaadaptowane na ten cel pracownie pisania ikon. To do tego budynku, na zakonczeniu jej poprzecznej osi, dobudowano niewielka cerkiew, tak by istniejaca, słuaca dotad jako galeria i sala dyplomowych egzaminów sala słuyła take na co dzien, jako swiatynna nawa - pronaos. Kamien wegielny pod budowe tej cerkwi, szóstej w Bielsku Podlaskim, połoył metropolita Sawa w czerwcu 2000r. W pazdziernika 2002 roku ja wyswiecił. Cerkiew jest integralna czescia Bielskiej szkoły i w sensie architektonicznym, i w sensie duchowym.

 

kaplica
Ta niewielkich rozmiarów cerkiew jest bezposrednia transpozycja klasycznego modelu swiatyni salowej, kopułowej, jednoabsydialnej. Ma swoje zakorzenienie w lokalnej architekturze cerkiewnej Podlasia. Nawiazuje posrednio równie do architektury cerkwi okregu pskowsko-nowgorodzkiego oraz do cerkwi łemkowskich i mołdawskich, z ich mocno wysunietymi okapami, dla ochrony znajdujacych sie pod nimi malowideł. Jest obiektem jednokondygnacyjnym, odsunietym nieco od istniejacego budynku szkoły, połaczonym z nim poprzez niewielki łacznik. Ponad nim, znajduje sie balkon chóru, a dalej niewielka dzwonniczka. Łacznik stanowi główne dojscie do kaplicy. Poprzez przebudowe graniastej sciany istniejacego budynku wyprowadzono wyjscie na dziedziniec szkoły, tak by stworzyc równie konieczne w prawosławiu, procesyjne obejscie. Kaplica jest swiatynia w pełni tego słowa znaczeniu. Jest przystosowana do celebrowania liturgii. Ma ona tradycyjne oddzielenie ołtarzowe (ikonostasis), wprowadzajace podział na hieratejon i naos. Swiatynia rozplanowana jest na kwadracie 5.4 x 5.4 m, z półokragła absyda od strony północno-wschodniej. Przekryta jest sklepieniem klasztornym z lunetami i zwienczona jest kopuła sferyczna na pendentywach. Na zewnatrz przekryta jest natomiast dachem czterospadowym i zwienczona cebulastym hełmem na stalowym, całkowicie przeszklonym tamburze. Wykonano ja w technologii tradycyjnej ze scianami murowanymi, warstwowymi. Zasadniczym elementem nosnym przekrycia, dzwigajacym cienkoscienne sklepienie oraz dach i zwienczenie jest krzyowy ustrój ebrowy. Tutaj architektura współistnieje z ikona bezposrednia, namacalnie. Ikona buduje własciwie jej wszystkie sciany. W absydzie widnieje Oranta, a na podniebieniu panuje Pantokrator - klasycznie, zgodnie z kanonami przekazanymi przez Tradycje. Na zewnatrz swiatyni, pasy podokapowe trzech scian zaprojektowano jako pasy ikonograficzne, niczym trzy rzedy ikonostasu: Deesis, Proroków i Patriarchów. Cerkiewka jest obiektem centralnym przyszłego zespołu, które jak dawne monastyry, poprzez zabudowe cel mieszkalnych, refektarza czy ikonograficznych pracowni, okalaja dziedziniec i ochraniaja znajdujacy sie na nim katolikon. To jednak jest sprawa przyszłosci...

                    

                       

 

          

 

                       

Obiekt jest laureatem głównej nagrody AEDIFICIUM'2005 - dorocznej nagrody SARP Oddział Białystok przyznawanej dla najlepszych projektów i realizacji na terenie województwa podlaskiego.
Opinia jury: Nominacja za realizację niewielkiego gabarytowo obiektu sakralnego o wielkich walorach indywidualnej,  ponadczasowej architektury, będącej wynikiem autorskich poszukiwań, naukowych analiz i dociekań, osobistych dogłębnych kontemplacji na niwie wielu szerokich kontekstów. Nominacja za rzetelną pracę projektową, której efektem jest doskonała współczesna architektura tożsama z miejscem i kulturą na kanwie jakiej wyrasta. (ian)